شنبه، 31 تير ماه، 1396

شاعر نابغه کرد ملای جزیری

شفیع صادقی

شاعر بزرگ ملا احمد جزیری در رده ی اول شعرای کلاسیک کُرد قرار دارد، و در فرهنگ کُرد دارای جایگاه بسیار بلندی است . این شاعر بزرگ وقتی بحثی از او به میان بیاید همیشه با احمد خانی و فقیه طیران به مانند یکی از بارزترین سردمداران شعرای کُرد یاد می شود . حقیقتاً این شهیر بزرگ تأثیر بسیار بزرگ و عمیقی بر شاعران هم عصر خود چون فقیه طیران و غیره و بر بسیاری از ادبا و شعرای بزرگ کُرد که پس از او به عرصه شعر و ادب پا گذاشته اند داشته است .  شیخ احمد جزیری متولد 975 میلادی از عشیره کرد بُختی و از خاندان علم و فضیلت،در شهر جزیر، متولد شده است. ملا احمد مشهور به « مه لای جه زیری » منسوب به جزیره ابن عمر واقع در ساحل رود دجله و نزدیک کوه مشهورجودی ( آرارات – جزیره بوتان ) و نیز ملقب به ( نيشاني( Nîşanî می باشد.



مه لای جزیری در دوران خردسالی در مساجد و مدارس جزیره نزد بزرگان دین به تحصیل علوم دینی و حفظ قرآن و ریاضی پرداختند.  بعد از اتمام دروس ابتدائی در جزیره برای ادامه تحصیل علوم ومعرفت به نقاط مختلف کردستان، حکاری، عمادیه ، دیاربکر و حصن کیفا مسافرت کرده تا نزد علما و مشایخ بزرگ آن مناطق اصول الدین و فقه و حدیث و فلسفه ( علم کلام، النحو و الفلک ) کسب فیض نماید .

مه لای جزیری در کنار زبان کردی بر زبانهای عربی و ترکی و فارسی نیز مسلط بود، زبان عربی را بخاطر آنکه زبان قرآن بود به آن اهمیت فراوان می دادند و در نظم و اشعار خود از آیات قرآن استفاده می نمود .

و فارسی را نیز به خاطر آنکه زبان ادب و کتابت و انشاء است آن را به خوبی فرا گرفت و در خلال یادگیری آن به فرا گیری اشعار فارسی امثال شیرازی و جامی را نیز فرا گرفت . و بعد از ان که اجازه ی نامه تدریس و تعلیم را دریافت نمود به زادگاهش شهر جزیره برگشت و در مدرسه الحمراء به معلم و مدرسی توانا تبدیل شد. ملای جزیری شاعری پایه بلند بوده، بیشتر اشعار او غرامی و عرفانی و به لهجه کرمانجی است.

عصری که در آن می زیست 

مورخین در این باره آراء مختلفی دارند مثلاً دکتر بلیج شیرکو معتقد است که ملای جزیری متوفی 1160 می باشد و محمد امین بگ زکی نیز او را همزمان با عمادالدین زنگی حاکم موصل در اواخر سال 900 هجری در کتاب خودش ( خلاصة تأریخ الکرد و الکردستان ) آورده است . و مستشرق روسی ( میلو لوگست یابا ) در کتاب خود ( بحثی از کردها ) سال 540 – 556 را عنوان کرده و بسیاری از آراء دیگر نیز به ثبت رسیده اند .

ولی آنچه به حق نزدیک می باشد این است با توجه به اینکه ملای جزیری در اشعارش از چنگیز خان مغول متوفی 624 و تیمور لنگ متوفی 807 و حافظ شیرازی متوفی 792 و سعدی متوفی 691 و عبد الرحمن جامی متوفی 898 سخن به میان می آورد و نیز در دیوان خود به ذکر مناظره با فقیه طیران به سال 1041 اشاره می کند معلوم می گردد که ملای جزیری در اواخر سال 900 هجری به دنیا آمده و به احتمال قوی تا بعد از سال 1050 نیز زیسته است و علامه سجادی عمر وی را 75 سال عنوان کرده است .

تحصیلات و درجه علمی او 

بنا بر عادت قوم از دیر باز معلوم می شود که ملای جزیری نیز مانند سایر اعلام در همه علوم اسلامی ید طولائی داشته و همانطور که از اشعارش فهمیده می شود به زبان ترکی و عربی نیز کاملاً تسلط داشته است .

مهمترین اثر وی دیوان ملای جزیری می باشد که بی شک در رتبه ی دیوان حافظ شیرازی است و در بلندترین جایگاه فصاحت و بلاغت قرار گرفته است که حتی غربی ها و از جمله مستشرقین روسی و آلمانی را نیز به اهتمام ورزیدن به این اثر بی نظیر واداشته است.

دیوان ملا در برلن، روسیه، آلمان و سوریه به چاپ رسیده است. در سال 1361 شمسی دیوان ملای جزیری همراه با مقدمه و شرح مفصلی که استاد عبدالرحمن شرفکندی « هه‌ژار » بر آن نوشته توسط مؤسسه سروش در تهران به چاپ رسیده است.

ایشان بعد از 75 سال سعی و تلاش در عرصه فرهنگ وادبیات دینی و ملی دار فانی را وداع و در جنوب مدرسه حمراء واقع در جزیره بوتان دفن گردیدند. 

منبع : مدرسه صلاح الدين



ارسال شده در مورخه : چهارشنبه، 18 اسفند ماه، 1389 توسط CafeWeb  پرینت

مرتبط باموضوع :

 دلیل حضور بیشتر زنان در وایبر  [ سه شنبه، 26 خرداد ماه، 1394 ] 762 مشاهده
 شهروند مسئول – جامعه ی مدنی و شهر زیبا  [ دوشنبه، 4 ارديبهشت ماه، 1391 ] 5248 مشاهده
 پیروزی اردوغان، چرایی و چگونگی آن  [ جمعه، 24 مرداد ماه، 1393 ] 868 مشاهده
 کنش و واکنش ها : به بهانه انتخابات آینده شورا  [ چهارشنبه، 11 ارديبهشت ماه، 1392 ] 1842 مشاهده
 پستی هم بد است  [ شنبه، 29 آبان ماه، 1395 ] 625 مشاهده
 
نام شما: [ کاربر جدید ]

نام (ضروری): 
ایمیل (ضروری): 
نظر:
کد امنیتی
کد امنیتی

  [ بازگشت ]
امتیاز دهی به مطلب
انتخاب ها

 فایل پی دی اف فایل پی دی اف

 گرفتن پرينت از اين مطلب گرفتن پرينت از اين مطلب

 ارسال به دوستان ارسال به دوستان

 گزارش این پست به مدیر سایت گزارش این پست به مدیر سایت

اشتراک گذاري مطلب
صفحات پيشنهادي
لينکدوني
پیامک

ســامـانه پیام کوتاه پینوس



ارسال خبر ، مقاله ، گزارش و ...



شماره همراه خود را برای عضویت در خبرنامه پیامکی وارد کنید