چهارشنبه، 19 مرداد ماه، 1401

معجزه ای به نام قرآن

نویسنده : سید یحیی فخرالدینی / نوشته زیر بخش دوم مقاله ی  «معجزه چیست و اعجاز بلاغی قران یعنی چه؟» در اختیار کاربران گرامی قرار گرفت؛ در آن قسمت بیشتر به بررسی معجزه بصورت کلی، و ویژگیهای ضروری آن پرداختم و در این بخش به صورت خاص به معرفی و بررسی بعد اعجاز بلاغی قرآن پرداخته ام.
 


لازم به ذکر است که برای درک هرچه بهتر و کامل این مطلب باید  مطلب قبلی را هم مطالعه نمود چرا که این بخش برپایه اصول و مفاهیم مطرح شده در بخش قبلی، بنا و نوشته شده.
لذا از خوانندگان گرامی تقاضامندم قبل از مطالعه این بخش، دو مطلب پیشین بنده در همین زمینه(با عنوان های «معجزه چیست و اعجاز بلاغی قران یعنی چه؟» و « مقدمه ای بر بحث اعجاز علمی قرآن») را مطالعه فرمایند تا نکات و نقاط مبهم به حداقل برسند.

 

اعجاز بلاغی قرآن:

بخش دوم

معجزه ای به نام قرآن

اکنون با علم به مفاهیم و مبانی اساسی و مورد نیاز در بخش قبل، به بررسی و تشریح ظروف و شرایط زمانی و مکانی دوره نزول قرآن می پردازیم:
قرآن حدود 14قرن پیش در عربستان نازل شد. در آن زمان بالاترین توانایی ها و فنون مورد ادعا و افتخار عرب آن زمان، قدرت شعرگویی و بلاغت و بیان شیوا بود.
شعر و بلاغت در این دوره به اوج شکوفایی تاریخ خود رسیده بود؛ تا جایی که بهترین و بزرگ ترین راه های تفاخر قومی و تبلیغات و نیز موثرترین سلاح جنگ روانی میان اشخاص یا قبایل، همین شعرگویی بود.

برای درک بهتر تصویر آن زمان، مثالی ذکر می کنم: در این دوران هرساله همزمان با برگزاری مراسم حج در مکه(این مراسم اگرچه در زمان جاهلیت هم برگزار می شد اما با مناسک و عقاید خرافی و شرک آلود هم آمیخته شده بود) که بزرگ ترین اجتماع شبهه جزیره عربستان بود بازاری به نام عکاظ(okaz) برگزار می شد که در آن تجار تمامی قبایل، کالاهای خویش را به معرض فروش می گذاشتند. هرساله دقیقا همزمان با همین بازار و در همان محل، بزرگ ترین شاعران عرب سرزمین حجاز و سایر قبایل، در این بازار بهترین شعر خویش را به حضار عرضه می کردند که در پایان هر دوره بهترین شعر، انتخاب شده و بر درب کعبه آویزان می شد و به همین دلیل معلقات نامیده شدند(البته درمورد دلیل نامگذاری معلقات اختلافاتی وجود دارد که محل بحث ما نیست).
 از این اشعار برگزیده امروزه تا حدود 12تا به دست آمده که البته 7تای آنها از بقیه مشهورترند و برترین و قوی ترین شاعر درمیان اینها«اِمرُؤُالقیس» می باشد. امروزه این گونه متون و اشعار پیش از ظهور اسلام مبنای سنجش دستورزبان اصیل عربی هستند و علمای لغت عربی جهت رفع اشکالات و اختلافات و یا احیانا کشف قواعد جدید، فقط به همین متون مراجعه می کنند و ادبیات عربی بعداز اسلام، جایگاهی در این علم ندارد؛ چراکه به اعتقاد علما و کارشناسان لغت عربی، بعداز ورود اسلام، چون اعراب با جوامع غیرعرب آمیخته شدند احتمال تغییر در زبان آنان وجود دارد، لذا نمی توانند مبنایی برای شناخت قواعد اصیل عربی باشند.

در جای دیگر، در میادین جنگ، مهم ترین عامل تاثیر و تحریک مردان جنگجو به جنگیدن و استقامت، اشعار حماسی بود.
دراین شرایط بود که قرآن بر پیامبر اسلام نازل شد و او کسی بود که نه سوادی داشت و نه سابقه سرودن حتی یک بیت شعر.
قرآن نازل شد و با نزول قرآن، دیگر خبری از این ادعاهای مبارزطلبی شاعران و خطبا در میدان فصاحت و بلاغت و شعر و شاعری نماند، چراکه تمامی این فنون و آرایه های ادبی، در کمال قوت و قدرت و زیبایی، در این کتاب جمع شده بودند و دیگر هیچ کس را یارای مقابله با آن نبود.
بنابراین منظور از اعجاز بلاغی قرآن، کاربرد بی نظیر صنایع و آرایه های ادبی عربی در قرآن است که از یک طرف، هیچ گونه ایراد و اشکال فنی و تخصصی منصفانه در آن وارد نیست و از طرف دیگر، نظیر این قوت و آرایش ادبی، در هیچ جای دیگر گنجینه زبان عربی یافت نخواهد شد.
باید تاکید کنم که وجود این توانایی در قرآن، نه تنها یک ادعای صرف از جانب مسلمانان، بلکه یک مساله اثبات شده است و تمامی لغت شناسان عربی، چه عرب چه غیرعرب و چه مسلمان چه غیرمسلمان به این موضوع معترفند. حتی باید گفت که بسیاری هنوز هم فکر می کنند که تنها وجه اعجازی قرآن همین اعجاز بلاغی است، و این مبارزطلبی قرآن را که می گوید: «اگر تمامی جن و انس دست به دست هم دهند تا همانند این قرآن بیاورند، بازهم نخواهند توانست» مربوط به همین جنبه اعجاز بلاغی قرآن می دانند.

در نتیجه همین بلاغت بی نظیر بود که نثر آهنگین و پرمعنای این آیات، چنان جذابیت و تاثیری در دل ها داشت که سران مخالفین پیامبر( یعنی کفار و مشرکین) مردم را حتی ازگوش دادن به آن هم منع می کردند.؛ اما کافی بود تا کسی فقط و فقط یک بار چند آیه از این کتاب را بشنود تا مشتاق شنیدن دوباره آنها گردد. در این راه حتی آزار و اذیت و یا تهمت پراکنی هایی همچون شاعر یا دیوانه یا ساحر بودن پیامبر هم در دورکردن مردم از این دعوت و یا بدبین کردن و بازداشتن آنان از تاثیرپذیری از این آیات، کارآیی چندانی نداشت. برای تفهیم بهتر این تاثیر بی مانند و عجیب، می توانید به داستان هایی که در کتب سیرت پیامبر اسلام روایت شده اند مراجعه نمایید؛ داستان هایی همچون اولین اظهارنظر ولیدبن مغیره و یا عتبه بن ربیعه(از سران کفار قریش) درمورد قرآن، یا رفتن مخفیانه این دو نفر به اضافه ابوجهل به نزدیکی های منزل پیامبر در نیمه های شب برای شنیدن این آیات و ... .
بدینگونه بود که این معجزه هم همانند معجزات اصلی سایر پیامبران، از نظر نوع، با نوع فن شاخص و متمایز قوم خود همگونی دارد.

وجه تمایز قرآن با معجزات پیامبران پیشین چیست؟...

اولین وجه تمایز قرآن، عقلی بودن این معجزه است.
با بررسی معجزات غیر از قرآن متوجه خواهیم شد که این معجزات، عموما معجزاتی حسی و مادی بوده اند درحالیکه قرآن معجزه ای است که عقل مخاطبین را مورد خطاب قرار داده و آنان را به تفکر فرا می خواند.
دومین وجه تمایز قرآن با سایر معجزات، ماندگار و ابدی بودن قرآن است درحالیکه هرکدام از معجزات غیر از آن معجزاتی مقطعی و تمام شدنی بوده اند. مسلمانان مدعی اند که قرآن معجزه ای است برای تمامی بشر در تمامی دوران.
وجوه دیگری را هم می توان ذکر نمود که البته به مراتب از این دو مورد، جزئی ترند اما موردی که می خواهم روی آن متمرکز شوم همین وجه تمایز دوم است. از این مساله، نتیجه ای عقلی حاصل می شود که باید به آن توجه نمود.
برای رسیدن به این نتیجه، باید به سه نکته مذکور در این وجه تمایز توجه نمود:

1-    قرآن معجزه است.
2-    قرآن کتابی است ماندگار و ابدی.
3-    قرآن معجزه ای است برای تمامی بشر در تمامی دوران.


با توجه به این موارد و نیز آنچه در بخش پیشین در مورد ضرورت همنوعی معجزات با فن شاخص هر قوم، به این نتیجه خواهیم رسید:
قرآن باید در تمامی دوران پس از نزول و در میان تمامی اقوام، جنبه معجزه بودن خود را حفظ نماید. پس باید در هر دوره و در میان هر قوم، همان نوع برتری خویش را نسبت به فن متمایر آن قوم- آن گونه که در مکه داشت- حفظ نماید.
بنابراین به عبارت دیگر قرآن باید در هر زمان به گونه ای باشد که به تناسب شرایط زمانی و مکانی، توانایی جدیدی در حد عالی و بالاتر از توان ممکن بشر آن زمان از آن استخراج شود تا معجزه بودن خود را ثابت نماید. البته این بدین معنی نیست که قرآن باید در هر دوره تمامی فنون شاخص و متمایز را از رده خارج نموده و خود جای آن را گرفته و تمامی نیاز ها را از آن جنبه پوشش دهد؛ بلکه کافی است با نشان دادن چند مورد از توانایی های فوق بشری اش، معجزه بودن خویش را اثبات نماید. برای مثال قرار نیست قرآن برای اثبات معجزه بودن خود، در عصر حاضر که عصر علم و تکنولوژی است و از این میان، علمی به نام جنین شناسی مطرح است تمامی جنین شناسان را از میدان به در کند و خود جای آن بنشیند, و هرگز چنین نیست، چون هدف از نزول قرآن این نبوده؛ بلکه کافی است با اثبات یک یا چند مورد از از محتویات فوق بشری خود در این زمینه، مخالفان و متخصصین این عرصه را به حقانیت معجزه بودن خود قانع نماید. همانگونه که ما امروز قسمت هایی از این ویژگی را دیده ایم.
بر همین اساس باید انتظار داشته باشیم که در آینده هم یافته های جدیدی از این کتاب استخراج شود.
در پایان، امیدوارم این نوشته ها در مبحث اعجاز قرآن مورد استفاده خوانندگان قرار گرفته باشد. در نظر دارم در آینده با توفیق خداوند، یک یا دو مطلب دیگر در رابطه با موضوع اعجاز قرآن و البته این بار از زوایایی دیگر، نوشته و در معرض نقد شما عزیزان قرار دهم.  

 

والسلام


ارسال شده در مورخه : يكشنبه، 9 مرداد ماه، 1401 توسط اسامه قادری  پرینت

مرتبط باموضوع :

 دگرپذیری، تسامح و تحمّل در اندیشه  [ دوشنبه، 1 بهمن ماه، 1397 ] 1746 مشاهده
 فضیلت و عظمت روزه عرفه  [ پنجشنبه، 9 مرداد ماه، 1399 ] 7873 مشاهده
 اهمیت ادبیات عرب برای دعوتگران  [ چهارشنبه، 5 ارديبهشت ماه، 1397 ] 2255 مشاهده
 رمضانی که گذشت…  [ سه شنبه، 15 تير ماه، 1395 ] 3011 مشاهده
 چگونه رمضان را غنيمت بشماريم؟  [ پنجشنبه، 12 تير ماه، 1393 ] 3236 مشاهده
نام:
ایمیل:

در مورخه : پنجشنبه، 17 فروردين ماه، 1391توسط
(مشخصات کاربر abdulrahman | ارسال پیغام شخصی) http://paveh-nojum.blogfa.com
سلام و تشکر بسیار از کاک یحیی عزیز واقعا استفاده کردم (به کسانی هم که یک راست نظرات را میخوانند اکیدا توصیه میکنم هر سه مقاله را با ترتیب ذکر شده بخوانند) اگر دو سه مورد دیگر را درباره ی اینکه قرآن در هر زمانی کافی است در چند مورد بی نظیری خودش را اثبات کند بیان کنید ممنون میشوم مثلا علم جنین شناسی را بیان کردید اگر موارد دیگری در شاخه های دیگری از علوم را سراغ دارید ما را هم بی نصیب نکنید
جوابیه ها

نام:
ایمیل:

در مورخه : دوشنبه، 28 فروردين ماه، 1391توسط
(مشخصات کاربر sayf | ارسال پیغام شخصی)
کاک عبدالرحمن عزیز سلام علیکم# از اظهار لطفت ممنونم. ضمنا بابت تاخیر مجددم در جواب درخواستت عذرخواهی میکنم. اما جواب: همونطور که تو مقاله هم اشاره کردم، و اینجا هم بیشتر تاکید میکنم لازم نیست که قرآن درهرعصری درتمامی زمینه ها وارد میدان مبارزه بشه، بلکه کافیه در یک یا چند زمینه ی مطرح اون زمان، فوق بشری بودن خودشو ثابت کنه طوری که هیچ احتمالی غیراز آسمانی بودن این کتاب، موجه نباشه. بنابراین امروزه هم لازم نیست درتمامی شاخه های علوم حتما اعجازی از قران وجود داشته باشه. اما برای اطمینان بیشتر شما مختصرا مواردی رو اضافه میکنم: قصه پروفسور موریس بوکای و جسد فرعون، یا همکار همین پروفسور کیت مور که کرسی تدریس زمین شناسی رو در همون دانشگاه برعهده داشت و آیات مربوط به زمین شناسی رو بررسی کرد، یا بحث آبهای شور و شیرین یک دریا. اینارو بطور خیلی سربسته ذکر کردم تا خوانندگان نسبت مطالعه این موارد حریص تر بشن. البته کاک عبدالرحمن دیگه فکر نکنم در اینمورد مشکل آنچنانی دلشته باشه چون بسادگی میتونه به همسایه سابقشون استاد صلاح الدین توحیدی مراجعه کنه در این زمینه ازشون کمک بخواد. بیش از این مطلب رو طولانی نمیکنم والسلام علیکم
ارسال جوابیه ]

ارسال جوابیه ]

نام:
ایمیل:

در مورخه : شنبه، 19 فروردين ماه، 1391توسط
(مشخصات کاربر Noha | ارسال پیغام شخصی) http://paveh-nojum.blogfa.com
هوالعزیز،سلام الله تعالی بر شما،کاک یحیی سپاس گزارم ،خیلی زیباو روان مفهموم را منتقل کردید،اگر میشد برای وجه تمایز قرآن با معجزات پیشین (عقلی بودن ،ماندگار بودن...)به آیات استدلال می کردید خیلی بهتربودیا مثال هایی ذکر می نمودید.در کل برای من خیلی جای استفاده داشت،مجددا ممنون.مشتاقانه منتظر ادامه ی مبحث خواهم بود.جنة الفردوس مأوایتان
ارسال جوابیه ]

نام:
ایمیل:

در مورخه : شنبه، 19 فروردين ماه، 1391توسط
(مشخصات کاربر asra | ارسال پیغام شخصی) http://paveh-nojum.blogfa.com
سلام خیلی ممنون مقاله ایی بسیار ارزشمند و مفید بود از مدیران محترم سایت خواهش میکنم تو اینگونه مطالب و موضوعات یه سیر مطالعاتی داشته باشن که واقعا و واقعا جز اساسی و اصلی پینووس که باید باشه البته به نظر بنده بازم از کاک یحیی تشکر و قدردانی میکنم ممنون
ارسال جوابیه ]

نام:
ایمیل:

در مورخه : سه شنبه، 22 فروردين ماه، 1391توسط
(مشخصات کاربر sayf | ارسال پیغام شخصی) http://paveh-nojum.blogfa.com
ضمن عرض سلام و تشکر از عزیزانی که لطف فرمودن و مطلب رو خوندن، میخواستم از تمامی عزیزان صادقانه درخواست کنم که اگه نقص یا خطا و یا کمبودی در مطلب دیدن حتما منت بر سر بنده بذارن و اونو اعلام بفرماین تا هم بنده و هم دیگران از این نقد استفاده کنیم، مثلا نکته ای که خواهر محترم (noha) تذکر دادن کاملا بجا بود که بنده مجددا بابت این نصح خیرشون از ایشون تشکر میکنم. منتظر نقدهاتون هستم
ارسال جوابیه ]

نام:
ایمیل:

در مورخه : سه شنبه، 22 فروردين ماه، 1391http://paveh-nojum.blogfa.com
با تشکر از کاک یحیی فخرالدینی بابت بحث پیوسته(اما گسسته) اعجاز قرآن ان شاالله در آینده به موارد زیر جهت احسان و اتقان در کارتان بیشتر توجه کنید 1) ذکر منبع 2) ذکر دلایل نقلی و عدم اکتفا به دلایل عقلی 3) ویراست مقاله 4) قوی تر کردن مطلب و ارتقا سطح آن و السلام علیک یا اخی
ارسال جوابیه ]

نام:
ایمیل:

در مورخه : سه شنبه، 22 فروردين ماه، 1391توسط
(مشخصات کاربر ostadelyass | ارسال پیغام شخصی) http://paveh-nojum.blogfa.com
نظر اخیر مال منه
ارسال جوابیه ]

نام:
ایمیل:

در مورخه : سه شنبه، 22 فروردين ماه، 1391http://paveh-nojum.blogfa.com
جزاکم الله خیرا برادر عزیز"استاد الیاس" درمورد ذکر منبع اگه یادتون باشه در بخش اول همین مقاله یکی از کاربران گرامی همین مساله رو فرموده بودن که بنده پاسخی رو که به ایشون دادم عینا همینجا هم میذارم: "این یک مقاله تولیدی بود که توسط این حقیر نوشته شده بود و هیچ جمله ای رو از کتابی خاص نقل نکردم. اما این مقاله حاصل تحقیقات، مطالعات، مباحثات و نهایتا تحلیل و جمع بندی بنده بود و در این رابطه میشه به کتابایی که در مورد "علوم قرآن" نوشته شدن، بخش "اعجاز" اونها مراجعه نمود. کتابایی که در این زمینه به فارسی میتونم معرفی کنم کتاب ارزشمند دانشمند بزرگ کردستان جناب"ملا عبدالله احمدیان" به نام "قرآن شناسی" و یا ترجمه کتاب "التبیان فی علوم القرآن" اثر عالم قرآن پژوه معاصر "محمد علی صابونی" هستن." درمورد ادله نقلی باید به نکاتی توجه کرد: اثبات معجزه بودن قران درحقیقت یه بحث فرادینی هستش و از اونجایی که قران خودش اساس دین هست، از دید فرادینی باید فقط برای این شخص ادله عقلی رو ذکر کرد چراکه برای کسی که قران رو قبول نداره نمیشه دلیلی از خود قران برای ادعای حقانیتش آورد مگراینکه اون آیه هم خودش یه بحث عقلی رو مطرح کرده باشه یا حداقل از طریق عقل بشه از اون آیه حقی رو ثابت کرد. این درمورد خود قرآن بود که اصل و اساس اسلامه حالا چه برسه به نبوت و احادیث که درواقع فرع و تبیین قران هستن، پس کسی که اصل رو قبول نداشته باشه مطمئنا فرعش رو هم قبول نداره. برای روشن شدن منظورم مثالی میزنم: اگه به یک غیرمسلمان گفتیم "قرآن از طرف خدا نازل شده" و اون گفت "دلیل شما چیه؟" ما نمیتونیم بگیم "چون خداوند فرموده: تنزیل الکتاب من الله..." اون شخص هنوز در ماهیت و هویت قران مشکل داره حلا ما چطور بگیم چون خود قران گفته که ازطرف خداس پس شما باید باور کنی... اما میشه به این شخص گفت که "درقران مراحل مختلف رشد جنین به تفکیک و ترتیب ذکر شدن درحالیکه این موارد تا قرن بیستم برای بشر ناشناخته بوده، پس یقینا قران ازطرف یه منبع فوق بشری دارای علم کامل اومده" و این مورد، همون چیزیه که داده نصیره تذکر داده بودن یعنی باید بنده آیاتی رو برای قسمتی که گفتم قران معجزه عقلی هست و ماندگاره، مثال میزدم اما متاسفانه این کار رو نکردم. درمورد بالا بردن سطح علمی هم حتما نصیحت دلسوزانه و برادرانه شما رو قبول دارم و از خداوند در این راه کمک میخوام اگر هم باز نکته ای تو نظرتون ن بوده که از فهم اون عاجز بودم مشتاق شنیدن هستم مجددا جزاکم الله خیرا "یا أخی"
ارسال جوابیه ]

نام:
ایمیل:

در مورخه : سه شنبه، 22 فروردين ماه، 1391توسط
(مشخصات کاربر sayf | ارسال پیغام شخصی) http://paveh-nojum.blogfa.com
با عرض معذرت خدمت دوستان، نظر قبلی هم مال بنده بود
ارسال جوابیه ]

نام:
ایمیل:

در مورخه : سه شنبه، 22 فروردين ماه، 1391http://paveh-nojum.blogfa.com
سلام خوشحال میشم به وبلاگم تشریف بیاری www.islamic2010.blogfa.com
جوابیه ها

نام:
ایمیل:

در مورخه : سه شنبه، 29 فروردين ماه، 1391
سلام به همه پینوسی ها خیلی سایت قشنگ و پر محتوایی دارین.
ارسال جوابیه ]

ارسال جوابیه ]

امتیاز دهی به مطلب
انتخاب ها

 فایل پی دی اف فایل پی دی اف

 گرفتن پرينت از اين مطلب گرفتن پرينت از اين مطلب

 ارسال به دوستان ارسال به دوستان

 گزارش این پست به مدیر سایت گزارش این پست به مدیر سایت

اشتراک گذاري مطلب
صفحات پيشنهادي
لينکدوني
پیامک

ســامـانه پیام کوتاه پینوس



ارسال خبر ، مقاله ، گزارش و ...



شماره همراه خود را برای عضویت در خبرنامه پیامکی وارد کنید